YETKİLENDİRİLMİŞ GÜMRÜK MÜŞAVİRİ UYGULAMASI

Gümrük Yönetmeliginin 694.maddesi hükümlerine istinaden 1 seri numarali Gümrük Genel Tebligi ve 60 seri numarali Gümrük Genel Tebligi ile Yetkilendirilmis Gümrük Müsaviri kavrami ve uygulamasi gündeme gelmistir. Söz konusu düzenlemeyle, yapilan is, sorumluluk ve unvan anlaminda yeni bir serbest meslek mensubu düzenlemesi yapilmistir. Yine bu düzenlemeyle, gümrük idaresi kendi denetim ve kontrol yetkilerinin bir kismini yetkili gümrük müsavirlerine devretmistir.

Yapilan bu düzenlemelerle; belirlenen kistaslara sahip bulunan Gümrük Müsavirleri, Gümrük Müstesarliginca uygun bulunmasi halinde yetkilendirilmis gümrük müsaviri olarak görev yapabileceklerdir. Ancak her gümrük müsavirinin yetkilendirilmis gümrük müsaviri olarak görev yapmasi söz konusu degildir, örnegin belli bir süre Gümrük Müstesarliginda bürokrat olarak görev yapmis olmak veya en az yedi yil gümrük müsaviri olarak çalismis olmak gibi kosullar aranmaktadir. Ayrica, yetkili gümrük müsaviri olarak görev yapacak kisilerin ayni zamanda gümrük müsavirligi yapmalari yasaklanmistir.

Gümrük Müstesarligi yaptigi düzenlemeyle gümrük idaresinin hangi yetkilerini devretmistir? Diger bir ifadeyle yetkilendirilmis gümrük müsavirleri hangi hizmetleri verecektir?

Yetkilendirilmis gümrük müsavirlerinin verecegi en önemli hizmet antrepolara iliskin denetim ve kontrol islemlerinin gümrük idaresi adina ifa edilmesidir. Keza yapilan düzenlemeyle Eylül 2008 tarihi itibariyle özel antrepolarda görevli gümrük memurlarinin görevleri sonlandirilmaya baslanacaktir. Yani bu tarihten itibaren özel antrepolarda gümrük memurlari görev yapmayacak, dolayisiyla antrepolara esya alinmasi- çikartilmasi, kayitlarin kontrol ve denetimi islemleri artik yetkilendirilmis gümrük müsavirleri tarafindan yürütülecektir. Yine antrepolarla ilgili olarak, antrepo açma basvurularinin ön incelemesi, devir ve alti ayda bir yapilacak sayimlari yetkilendirilmis gümrük müsavirleri tarafindan gerçeklestirilecektir. 06.10.2008 tarihinden itibaren ise yetkilendirilmis gümrük müsaviri görevlendirilmesi yapilmayan özel antrepolara esya girisine izin verilmeyecektir.

Antrepolarin denetim ve kontrolünün yani sira yetkilendirilmis gümrük müsavirleri asagida belirtilen hususlarda da yetkilendirilmistir:

• Kismi muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu esya ile tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu mesleki teçhizat, tibbi ve cerrahi teçhizat, ambalaj maddeleri, özel nitelikli esya ve numunelerin rejimin öngördügü sekilde kullanilip kullanilmadiginin süre uzatimlarinin degerlendirilmesine esas teskil edecek sekilde tespit isleminin yapilmasi.
• Nihai kullanim konusu esyanin, nihai kullanim amacina uygun kullanimda olup olmadiginin tespiti.
• Gümrük idarelerince verilen dahilde isleme izinleri kapsamindaki esya ile ilgili süre uzatimlarina esas teskil edecek tespit yapilmasi.
• Onaylanmis ihracatçi yetkisini haiz onaylanmis kisi statü belgesine sahip firmalarca düzenlenen A.TR dolasim belgelerinin sekil sartlarinin ve bu belgelerin düzenlenmesine iliskin verilerin dogrulugunun arastirilarak bunlarin dönemsel kontrolünün ve ilgili mevzuata uygunlugunun tespitinin yapilmasi.
• İthalat vergilerinden tam muafiyet suretiyle geçici ithalat rejimine konu özel nitelikli esyanin (kalip, çizim, taslak ve benzeri diger esya ile özel alet ve araçlar) kullanimi sonucunda elde edilen ürünlerin tamaminin yada öngörülen oranda Türkiye Gümrük Bölgesinden ihraç edildiginin tespit edilmesi.
• Gümrük Kontrolü Altinda İsleme Rejimi kapsaminda ibra islemine iliskin tespit yapilmasi.
• İhracata konu esyanin serbest dolasimda bulundugunu gösteren A.TR dolasim belgelerinin düzenlenmesine iliskin verilerin dogrulugunun arastirilarak, bunlarin dönemsel kontrolünün ve ilgili mevzuata uygunlugunun tespitinin yapilmasi.
• İhracata konu esyanin tercihli menseini gösteren EUR.1 dolasim sertifikalarinin sekil sartlarinin ve bu belgelerin düzenlenmesine iliskin verilerin dogrulugunun arastirilarak bunlarin dönemsel kontrolünün ve ilgili mevzuata uygunlugunun tespitinin yapilmasi.

SYKONSEPT dergisinin Mayis- Haziran 2005 tarihli 3.sayisinda yer alan “Antrepolar üzerine bir degerlendirme” baslikli yazimin sonuç bölümünde; “Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliginde yer alan, antrepolarda görevli gümrük memurlarinin görev ve sorumluluklarina iliskin madde hükümleri; memur sayisinin yetersizligi, gümrük idarelerindeki yogun is hacmi ve ulasimda yasanan zorluklar nedeniyle uygulanamamaktadir. Anca fiili durumun böyle olmasi gümrük antrepo memurlarini sorumluluktan kurtarmamakta ve gümrük antrepo memurlari bu yasal düzenlemelerden dolayi sik sik idari ve adli cezalara muhatap kalarak, haksizliga ugramaktadirlar. Gerek memurlarin maruz kaldiklari haksizligin önüne geçilmesi, gerekse mevzuat ve uygulama uyumunun saglanmasi bakimindan, gerekli yasal düzenlemenin yapilarak C tipi özel antrepolara iliskin sorumlulugun tamamen antrepo sahibi firmalara verilmesi, antrepolarin bagli bulundugu Gümrük Müdürlüklerince degisik zamanlarda yapilacak sayim ve kontroller ile denetimin saglanmasi yönünde mevzuat degisikliginin yapilmasinin yerinde olacagi düsünülmektedir” ifadesi yer almaktadir. Üç yil önce dile getirmis oldugum bir hususta Gümrük Müstesarliginca yapilan bu düzenleme dogrusu beni çok memnun etti. Baslayacak olan bu uygulamanin gerek Gümrük İdaresi, gerekse yükümlüler bakimindan çok olumlu olacagina inanmaktayim. Bu uygulama hususunda yükümlüleri en çok tereddüde düsürecek hususun, yetkilendirilmis gümrük müsavirlerince verilecek bu hizmet karsiligi alinacak ücretlerin firmalara ek bir mali külfet getirip getirmeyecegi hususudur. Ben bu uygulamanin ek bir mali külfet getirmeyecegini düsünüyorum. Zira antrepo sahibi firmalar bu uygulamadan sonra hem antrepo memurlari için artik fazla mesai ücreti yatirmayacaklar ve antrepolar yetkili gümrük müsavirlerince sürekli denetleneceginden kayit ve raporlar daha saglikli olarak tutulabilecektir.

Sonuç olarak; Gümrük idaresinde görev yapan memur sayisinin yetersiz olmasi ve gümrük idaresinin is hacminin fazla olmasi, yeni uygulamanin yükümlülere önemli bir ek mali külfet getirmemesi, yetkilendirilmis gümrük müsavirlerinin söz konusu islemler konusunda tecrübeli ve bilgi sahibi olmalari ve islemlerin daha hizli yapilacagi hususlari birlikte degerlendirildiginde, yetkilendirilmis gümrük müsavirleri uygulamasinin gerek firmalar ve gümrük müsavirleri gerekse gümrük idaresi için olumlu olacagi görüs ve kanaatindeyim.